Het veiligheidsplan van een evenement of festival zou niet uit moeten gaan van een aantal standaard incidentscenario’s. De risicoanalyse, het veiligheidsplan en de daarbij behorende de scenario-uitwerking zijn per definitie maatwerk. Met een jaarlijkse update, goede preparatie en een stevige organisatie is jouw evenement wel voorbereid en doe je wat redelijkerwijs van je verwacht mag worden.
Wij zien ze helaas soms nog voorbijkomen in veiligheidsplannen: de “gouden scenario’s” zoals wij ze ook wel plegen te noemen. In een ver verleden was er een soort van standaard waarbij er vanuit de vergunningverlening en adviserende diensten een aantal standaard scenario’s gevraagd (lees: geëist) werden. Denk dan bijvoorbeeld aan scenario’s als:
- Ongeval
- Paniek in de menigte (hier schreven wij eerder een blog over)
- Slecht weer
- Vechtpartij
- Brand
- Verdrukking
De ratio achter de vraag (“Waarom moeten we specifiek deze scenario’s uitwerken?”) ontbrak in de meeste gevallen. Niet zelden betrof de uitwerking van de scenario’s in het veiligheidsplan een (van een eerder evenement gekopieerde) standaardtabel met vermelding van actoren en/of organisaties die “iets” moesten gaan doen, zonder dat daarbij feitelijk zicht ontstond op ieders specifieke taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden (TVB). Gelukkig zien wij dat er tegenwoordig meestal wel een relatie is tussen de risicoanalyse, het veiligheidsplan en de specifieke scenario-uitwerking, maar nog niet altijd is de verbinding volledig logisch en goed.
Risicoanalyse als basis
Ons mantra is dat ieder evenement start met een (integrale) risicoanalyse. Ook bij terugkerende evenementen moet dit proces steeds weer plaatsvinden omdat activiteiten, programmering, omstandigheden, regelgeving en/of voorwaarden kunnen wijzigen. Ook kunnen er mutaties zijn in de betrokken organisaties of partnerships die effect hebben op het geheel. Volstaan met verwijzing naar (de risicoanalyse van) afgelopen jaar volstaat dus niet.
Wanneer wij bij organisatoren van terugkerende evenementen aangeven dat we een risicoanalyse willen uitvoeren is de perceptie helaas soms dat wij onnodig werk gaan verzetten, maar in de praktijk het is nog nooit zo geweest dat de uitkomsten een 100% kopie waren van het jaar ervoor. De grootste bedreiging hier is wat de Engelsen “complacency” noemen; zelfgenoegzaamheid. Deze factor blijkt in wetenschappelijk onderzoek naar rampen bij massale bijeenkomsten (“crowd disasters”) bijzonder vaak de voornaamste oorzaak te zijn en ook in de praktijk zien wij dat dit de grootste bedreiging van (integrale) veiligheidsorganisaties vormt; “Ja, ja dat weten we allemaal wel” is een term die we helaas nog steeds horen. Let wel; Het is echt te laat als in een doorleefsessie vastgesteld wordt dat er nog (veel) huiswerk is voordat de deuren open kunnen.
Voorzienbare scenario’s
100% veilig? Nee, dat bestaat niet, maar in geval van serieuze problemen zal aangetoond moeten kunnen worden dat voldaan is aan alles wat in alle redelijkheid en billijkheid verwacht mag worden van de organisator en partners om een veilig evenement af te leveren. Voorzienbare risico’s moeten worden beheerst want “If it’s foreseeable, it’s preventable” is een term die (in juridisch perspectief) opgeld doet zodra het mis gegaan is en de opinie (of zelfs: het onderzoeksresultaat) is dat het incident voorkomen had kunnen worden. Als organisator wil je niet dat dit het steekhoudende verwijt is, want het opent immers de deur naar andere effecten, waaronder aansprakelijkheid. De sleutel om dit te voorkomen is de route die start bij de risicoanalyse, leidt langs het veiligheidsplan en eindigt bij maatgevende scenario’s met een duidelijke toewijzing van TVB’s en voorziet in de juiste hoeveelheid mensen, middelen en maatregelen. Het is niet voor niets dat wij het altijd hebben over “voordenken”!
Binnen ESI en CrowdProfessionals werken wij met de RISKOM-methode om risico’s in kaart te brengen. Langs de route van de RISKOM worden gezamenlijk de reële risico’s in beeld gebracht en aansluitend ingedeeld in categorieën. Deze categorisering bepaalt ook welke risico’s (categorie 3; de “rode” risico’s) uitgewerkt moeten worden in concrete scenario’s voor incidentmanagement (of zelfs reden zijn om het evenement niet te organiseren). Het kan bij terugkerende evenementen zo zijn dat er dit jaar andere- of meer scenario’s uitgewerkt moeten worden dan afgelopen jaar. Maatwerk! Dat is het kernwoord. Maatwerk impliceert ook dat het uitgaan van standaardscenario’s (de gouden scenario’s) niet werkt. Los van het feit dat zij niets toevoegen aan de organisatie en/of het integrale veiligheidsproces zullen zij ook geen effectief antwoord vormen ingeval van serieuze problemen die wel degelijk voorzienbaar waren.
Een gedegen risicoanalyse leidt dus tot een (maatwerk) veiligheidsplan en -voor dat evenement- specifieke scenario’s die goed uitgewerkt zijn zodat, als een risico zich daadwerkelijk manifesteert, iedereen weet wat hem of haar te doen staat en welke kaders daarbij gelden.
Belang van goede organisatie
Dat brengt mij op een andere stelling: “Je kunt een goed plan hebben, maar met een slechte (integrale) organisatie gaat het alsnog mis!” Het houdt niet op met het vormen en indienen van plannen. De operationele organisatie moet goed doordacht zijn en het plan ook kennen. Voor de samenwerking en de relevante actoren kan een doorleefsessie een nuttig middel zijn om dit te bevorderen. Het is niet optimaal wanneer relevante actoren elkaar voor de eerste keer zien bij de schouw of op dag 1 van de uitvoering. Hoewel het evident is dat een beveiliger of host niet op de hoogte is van de hele inhoud van het plan, kan het niet zo zijn dat medewerkers niet op de hoogte zijn van hun taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden. De briefing is dan ook cruciaal!
Evaluatie als start van de risicoanalyse
Tot slot: om gemaakte fouten en geleerde lessen te borgen voor de toekomst vormt de evaluatie de laatste stap in het evenementenproces. Ook de evaluatie wordt idealiter integraal uitgevoerd teneinde de visie en beleving van alle kanten op te laten tekenen, immers: wat voor de ene partij geen probleem is kan voor een andere partij erg lastig geweest zijn!
Met de evaluatie zijn we weer bij “start” want in de risicoanalyse van het volgende evenement moet de evaluatie meegenomen worden. Daarmee wordt voorkomen dat op enig moment gezegd wordt: “Ja, dat was vorig jaar ook al zo!” Een doordachte verbinding tussen een op maat uitgevoerde risicoanalyse, het daarop gebaseerde veiligheidsplan en uitwerking van de daaruit voortvloeiende scenario’s is dus cruciaal. We adviseren dan ook om er zo naar te kijken. Better safe than sorry!






Mooi is het om te zien hoe tijdens een Koningsnacht- en -dag als dit jaar, het publieksprofiel twee keer verschuift. Het begint op Koningsnacht met jong publiek, op zoek naar actie en feest. Koningsnacht heeft altijd iets van spanning. Het is de eerste avond van het feest, sommige bezoekers laden zich extra op of laden zich al vol voor ze op pad gaan en dat leidt dan al snel tot dronkenschap en baldadig gedrag onder een deel van het publiek. Soms met wat confrontaties tussen bezoekers en politie. Overall is de sfeer doorgaans prima en is het ook zaak om er niet te kort op te zitten en feestende jongeren wat ruimte te geven om het naar hun zin te hebben.




